🚩प्रचितगडाच्या “भययुक्त” छायेत!🚩

भाग चौथा : 

छत्रपती शिवरायांच्या जयजयकाराने आमचे रोम अन रोम जागे व ताजेतवाने झाले. आता गडाला आणि त्या दुर्गामातेला दंडवत घालून आम्ही यथावकाश परत मुक्कामी दाखल झालो. आजचा दिवस अविस्मरणीय ठरला होता. आपण आणखी एक गड सर केला यापेक्षा त्या गडाला वंदन करण्याचे सौभाग्य लाभले याचेच अधिक समाधान होते. गेले तीन दिवस केलेली पायपीट फळास आली होती. सगळ्या कष्टाचा, श्रमाचा परिहार झाला होता. आजची रात्र इथेच मुक्काम करायचा होता आणि मग अलंकारच्या हातचा झणझणीत बटाट्याचा रस्सा, गरमागरम भात यावर ताव मारून आम्ही पथारी पसरल्या.

पहाट होताच परतीच्या प्रवासाला प्रारंभ झाला. त्या व्यक्तीचे मनोमन आभार मानले आणि पावले आल्या मार्गाने उतरणीला लागली. आता पायवाट परिचयाची झाली होती त्यामुळे कुठेही अडथळण्याचा, अडखळण्याचा प्रश्न नव्हता. दुपार होईपर्यंत आम्ही परत त्या वाटेतील एकुलत्या एक घराच्या ओसरीवर दाखल झालो. त्यांना प्रवासाचा वृत्तांत कथन केला आणि पुन्हा एकदा पुढची वाटचाल सुरू झाली. आज जास्तीत जास्त पल्ला गाठायचाच अशी खूणगाठ मनाशी बांधून आम्ही झपाट्याने पुढे सरकत होतो आणि तितक्यात………

पुढची पायवाट अचानक ‘गायब’ झाली होती आणि मागे वळून पाहिले तर आपण इथे कसे आलो याचाही सुगावा लागत नव्हता. काही तरी अघटित, विपरीत परिस्थिती निर्माण झाली आहे हे लक्षात आले. दुतर्फा झाडी होती. एक वृक्ष आपला बडेजाव मिरवत होता. बुद्धी कुंठित झाली होती आणि कुठे व कसे जायचे असा यक्षप्रश्न उभा राहिला होता. काही वेळ आम्ही तिथेच एकत्रित बसून राहिलो. झाडीतून खाली दूरवर पसरलेले चांदोली धरणाचा जलाशय दिसत होते. आता इथून खाली उतरून जलाशयाचा काठ गाठायचा आणि तिथूनच चांदोलीकडे चालत सुटायचे, अशा विचाराप्रत आम्ही आलो. परंतु त्या गर्द झाडीतून खाली उतरणे म्हणजे जणू मृत्यूला ‘गळाभेट’ घेण्यासारखे होईल हे लक्षात आले.

काही वेळ विचारविमर्श सुरू होता आणि अचानक आमचे लक्ष डाव्या बाजूला असलेल्या चढाकडे वळले. आम्ही तिथून वर चढण्याची शिकस्त केली आणि झाडाझुडुपांमधून वरच्या बाजूला दाखल झालो आणि अगदी स्तब्ध, निश्चल उभे राहून, डोळे विस्फारून समोर पाहत होतो……..समोर अगदी स्वच्छ पायवाट दिसत होती. इतकेच नव्हे तर आम्ही ज्या पायवाटेने आलो होतो ती पाठमोरी दृष्टीस पडली. जर आपण या मार्गाने इथे आलो होतो तर मग खाली कसे उतरलो?……केवळ या विचाराने आमची दातखीळ बसली होती…….नेमके काय झाले होते…….आम्हाला जंगलात *‘चकवा’* लागला होता. त्या विषयी आम्ही थोडेफार जाणून होतो पण आता प्रत्यक्षात अनुभवत होतो.

दैव बलवत्तर म्हणूनच त्या चकव्यातून आम्ही सुखरूप बाहेर पडलो आणि पुढे वाटचाल सुरू केली. अगदी सुर्यास्तापर्यंत आम्ही चालण्याची शिकस्त केली पण आता पोटात भुकेने डोंब उसळला होता त्यामुळे पुन्हा एकदा मुक्काम करण्याचा निर्णय झाला. मुक्कामाची सज्जता होताच स्वयंपाक करण्यासाठी तयार झालो. पण हाय रे दैवा! सगळ्यांच्या सॅक रिकाम्या झाल्या होत्या……..तांदळाचा एक कणही कुणाकडे शिल्लक नव्हता……. आपण तीन दिवसाचेच साहित्य आणले होते आणि त्यावर आधीच पोटपूजा करून झाली, हे लक्षात आले. आता पोटातील भूक कशी शमवणार?

गडकिल्ले भ्रमंती करताना उदरभरण करण्यासाठी योग्य ती खबरदारी कशी घ्यावी याचीच शिकवण किंवा धडा आम्हाला शिकवला होता. प्रत्येकजण स्वतःच्या सॅकचा कोपरा अन कोपरा तपासत होता आणि त्यातून जे निष्पन्न झाले ते म्हणजे…..शिरीषच्या सॅक मधून एक लाल तिखटाची पुरचुंडी आणि आणखी एका सॅक मधून गोडतेलाची छोटीशी बाटली बाहेर पडली. प्रत्येकाने हाताचा तळवा पुढे सरकवला व त्यावर थोडे तिखट व तेल घालण्यात आले. एका बोटाने तो तेलतिखटाचा भाग जिभेवर लावायचा आणि दुसऱ्या बाजूने पाण्याचा घोट रिचवायचा! नुसते पाणी पिऊन पोट भरण्यापेक्षा हा उपाय अधिक प्रभावी ठरला. रात्रीची वेळ मारून नेली होती पण उद्याचा संपूर्ण दिवस रिकाम्या पोटी पायपीट करायची होती.

दिवस उजाडला आणि पुढची चाल सुरू झाली. पण कालच्या तेलतिखटाचा विपरीत परिणाम दिसून येत होता. एकीकडे उकाडा असह्य झाला होता. पोटात भुकेने कावळे ओरडून ओरडून मरणासन्न झाले होते. तेलतिखटाने बाहेर व आतून अंगप्रत्यंग जणू आग ओकत होते. पण चांदोली गाठेपर्यंत पर्याय होताच कुठे? ज्याला सहन होत होते त्याने दिवसभर तोच तेलतिखटाचा आधार घेतला आणि अखेरीस सायंकाळी आम्ही उतारावरून घसरंड करत एकदाचे चांदोली येथे दाखल झालो.

मंदार (बंड्या) याचे नातेवाईक चांदोलीमध्ये होते. रात्री त्यांच्याकडे मुक्काम केला आणि एक छोटेसे हॉटेल पाहून मेजवानीवर मनसोक्त ताव मारला. गप्पांच्या ओघात ऋषिकेश व मंदार यांचा १२वी चा उद्या रिझल्ट आहे हे समजताच आम्ही त्या दोघांची चांगलीच टर उडवली. त्यांनी देखील दिलखुलास दाद देत *“उद्या आमचा निकाल लागणार”* अशी कोटी केली. आणखी एक खडतर पदभ्रमण पार पडले होते. पण हा प्रचितगडाच्या भ्रमणाचा केवळ पूर्वार्ध होता. उत्तरार्धात प्रचितगडाच्या भययुक्त छायेत जे काही घडले ते वाचून तुम्हाला देखील धडकी भरणार हे निश्चित!

क्रमशः 
समीर श्री. आराणके
सोमवार पेठ, कराड
दूरभाष : ९४०३१६६५५८

Author: Jan Swarashtra