चुकीची बेरीज, ब्लर स्कॅन, वेब ग्लिचेस: सीबीएसईच्या ओएसएम सिस्टमवर प्रश्न उपस्थित होतात

केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या आठवड्यानंतर (सीबीएसई) बारावीचा निकाल जाहीर केला, त्याच्या ऑन-स्क्रीन मार्किंगचा वाद (ओएसएम) प्रणाली चुकीचे मार्किंग, उत्तरपत्रिकांचे अस्पष्ट स्कॅन आणि पुनर्मूल्यांकन पोर्टलवर वारंवार चुका झाल्याचा आरोप विद्यार्थ्यांनी सुरू ठेवला आहे.

अनेक विद्यार्थ्यांनी, विशेषत: भौतिकशास्त्र, गणित, लेखाशास्त्र आणि अर्थशास्त्र यांसारख्या विषयांमध्ये, यापूर्वी असा दावा केला होता की शैक्षणिक वर्षात चांगली शैक्षणिक कामगिरी असूनही त्यांना अनपेक्षितपणे कमी गुण मिळाले आहेत.

त्यानंतर बोर्डाने गुणांची पडताळणी, स्कॅन केलेल्या उत्तरपुस्तकांमध्ये प्रवेश आणि पुनर्मूल्यांकनासाठी प्रक्रिया सुरू केली होती. परंतु पुनर्मूल्यांकन यंत्रणेनेच खोल त्रुटी उघड केल्याचे विद्यार्थ्यांनी आता नोंदवले आहे.

“विद्यार्थी स्वत: स्कॅन केलेली पृष्ठे वाचू शकत नसतील तर मूल्यांकनकर्ते कॉपी कसे तपासत आहेत?” एका वापरकर्त्याने मूल्यमापन केलेल्या उत्तर पुस्तकातील कथितपणे अस्पष्ट पृष्ठांचे स्क्रीनशॉट शेअर करताना X वर लिहिले.

इतर विद्यार्थ्यांनी दावा केला की त्यांनी प्रयत्न केलेली उत्तरे आणि गणिते पूर्णपणे अनचेक सोडली गेली. काहींनी असा दावा केला की वैयक्तिक पृष्ठांवर दिलेले गुण निकालात प्रतिबिंबित झालेल्या अंतिम बेरीजशी जुळत नाहीत.

एएनआय या वृत्तसंस्थेने दिलेल्या वृत्तानुसार, अनेक तक्रारी संख्यात्मक विषयांमध्ये स्टेप मार्किंगच्या कमतरतेच्या आसपासही केंद्रित आहेत, विद्यार्थ्यांनी आरोप केला आहे की गुणांकडे दुर्लक्ष केले गेले किंवा विसंगतपणे दिले गेले.

विद्यार्थ्यांनी आणखी चिंता व्यक्त केली की अनेक पृष्ठांवर पसरलेल्या उत्तरांचे डिजिटल प्रणाली अंतर्गत अंशतः मूल्यांकन केले जाऊ शकते.

“पोर्टल योग्यरित्या कार्य करत नाही. देयके अयशस्वी होत आहेत, आणि कॉपी लोड होत नाहीत,” एका वापरकर्त्याने X वर लिहिले. दुसऱ्या विद्यार्थ्याने दावा केला की पीक अवर्समध्ये वेबसाइट प्रवेश करण्यायोग्य नाही.

या वर्षी इयत्ता 12 च्या मूल्यमापनासाठी लागू करण्यात आलेल्या OSM प्रणालीच्या रोलआउटवर सुरू असलेल्या प्रतिक्रियांदरम्यान ही टीका झाली आहे.

बोर्डाचा एकूण बारावी उत्तीर्ण टक्केवारी गेल्या वर्षी ८८.३९ टक्क्यांवरून यंदा ८५.२० टक्क्यांवर घसरल्याने वाद निर्माण झाला. 2019 नंतरची ही सर्वात कमी उत्तीर्णतेची टक्केवारी आहे.

विद्यार्थ्यांनी सुचवले की नवीन समाविष्ट केलेली प्रणाली, ज्यामध्ये CBSE ने OSM अंतर्गत 98,66,622 उत्तरपुस्तकांचे डिजिटल मूल्यमापन केले, ती उत्तीर्णतेच्या टक्केवारीतील 3.19 टक्क्यांच्या घसरणीला कारणीभूत असू शकते. CBSE ने जोडले आहे की 13,583 प्रती व्यक्तिचलितपणे तपासाव्या लागल्या कारण वारंवार स्कॅनिंगचे प्रयत्न सुवाच्य प्रतिमा निर्माण करण्यात अयशस्वी झाले.

रविवारी एका पत्रकार परिषदेला संबोधित करताना, शालेय शिक्षण आणि साक्षरता विभागाचे सचिव संजय कुमार म्हणाले की, इयत्ता 12वीच्या निकालांमध्ये चढ-उतार नवीन नाहीत आणि महामारीच्या काळातील शिथिलांमुळे पूर्वी उत्तीर्णतेची टक्केवारी वाढली होती.

कुमार म्हणाले, “प्रणाली आता स्थिर होत आहे आणि चिन्हांकन प्रक्रिया अधिक वस्तुनिष्ठ झाली आहे.”

उत्तरपत्रिकांचे मूल्यमापन फिजिकल ऐवजी डिजिटल पद्धतीने केले जाते त्याशिवाय मूल्यांकन पद्धतीतच मूलभूत बदल झालेला नाही यावरही त्यांनी भर दिला.

सिंग यांनी जोर दिला की “केवळ शिक्षकांनी OSM मधील प्रत्येक प्रतीचे मूल्यमापन केले आणि उत्तर लिपींच्या मूल्यमापनात AI वापरले गेले नाही.”

सुधारित रचनेनुसार, मूल्यमापन केलेल्या उत्तरपत्रिकांच्या स्कॅन केलेल्या प्रती मिळविण्याचे शुल्क कमी करण्यात आले आहे. ₹100 प्रति विषय पासून ₹700. गुणांच्या पडताळणीचे शुल्क देखील कमी करण्यात आले आहे ₹100 पासून ₹५००.

विशिष्ट प्रश्नांचे पुनर्मूल्यांकन करण्याचे शुल्क दरम्यानच्या काळात पासून कमी करण्यात आले आहे ₹100 ते ₹25 प्रति प्रश्न.

(संजय मौर्य यांच्या इनपुटसह)