मणिपूरच्या कुकी-झो समुदायांच्या सर्वोच्च संस्थेने शुक्रवारी ओलिसांचे संकट आणि वाढत्या नागा-कुकी तणावाच्या दरम्यान, मे 2023 पासून जातीय हिंसाचार तुरळकपणे सुरू असलेल्या ईशान्य राज्यातील संकटांच्या मालिकेतील ताज्या, मृत किंवा जिवंत, सर्व बंदिवानांच्या ताब्यात देण्याचे आवाहन केले.
एका निवेदनात, कुकी-झो कौन्सिल (KZC) ने सशस्त्र गट आणि व्यक्तींना पुढील हिंसाचारापासून दूर राहण्याचे आवाहन केले. नागरिकांची सुरक्षा आणि सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी सरकार आणि सुरक्षा दलांनी निःपक्षपातीपणे कार्य करण्याचे आवाहन केले.
चुराचंदपूर येथील एका बैठकीनंतर हे विधान जारी करण्यात आले, जिथे आदिवासींचे नेते, प्रमुख संघटना, चर्च मंच, परोपकारी गट आणि कायदेकर्त्यांनी शांतता, समजूतदारपणा आणि शांततापूर्ण सहअस्तित्वासाठी काम करण्याचा संकल्प केला. नेत्यांनी “ख्रिश्चन धर्माच्या खऱ्या भावनेने मणिपूरमधील आमच्या नागा बांधवांसोबत शांतता, सौहार्द आणि बंधुभाव” ठेवण्याचे आवाहन केले.
निवेदनात संयम, मानवी जीवनाच्या पावित्र्याचा आदर आणि शांतता आणि मानवतेची मूल्ये जपण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. “मानवता, न्याय आणि शांतता यांच्या हितासाठी, आम्ही सर्व संबंधित आणि जबाबदार पक्षांना कळकळीने विनंती करतो की, सर्व ओलीस, जिवंत असोत किंवा मृत, विनाविलंब योग्य अधिकारी आणि संबंधित कुटुंबांना सोपवावे,” असे निवेदनात म्हटले आहे.
“या संवेदनशील आणि गंभीर वळणावर, आमचा ठाम विश्वास आहे की संवाद, परस्पर आदर आणि सलोखा हा हिंसाचार आणि संघर्षावर विजय मिळवला पाहिजे.” चिरस्थायी शांतता केवळ समजूतदारपणा, सहकार्य आणि सामूहिक जबाबदारीतूनच प्राप्त होऊ शकते, असेही त्यात म्हटले आहे.
13 मे रोजी झालेल्या दुहेरी हल्ल्यानंतर नागा-कुकी तणाव वाढला ज्यामध्ये तीन चर्च नेत्यांसह चार लोकांचा मृत्यू झाला. या हल्ल्यानंतर 48 जणांना ओलीस ठेवण्यात आले होते. चौदा कुकी आणि सहा नागांना अजूनही ओलीस ठेवण्यात आले आहे. ओलिसांच्या संकटामुळे राज्यातील तिन्ही राष्ट्रीय महामार्गांवर निदर्शने, बंद आणि अनिश्चित काळासाठी नाकेबंदी करण्यात आली.
15 मे रोजी कुकी आणि नागा समुदायातील प्रत्येकी 14 ओलिसांची सुटका करण्यात आली. मणिपूरचे गृहमंत्री गोविंददास कोन्थौजम यांनी सांगितले की, दोन्ही समुदायातील 38 हून अधिक लोकांना ताब्यात घेण्यात आले.
मणिपूरमधील वांशिक संघर्ष प्रथम मेतेई आणि कुकी समुदायांमध्ये जवळजवळ प्रत्येक समुदायाचा समावेश करण्यापूर्वी सुरू झाला. मे 2023 मध्ये वांशिक संघर्ष सुरू झाल्यापासून राज्याच्या मेईतेई आणि कुकी-झो समुदायांनी एकमेकांना वर्चस्व असलेल्या क्षेत्रापासून दूर केले आणि कमीतकमी 260 लोक मरण पावले आणि 60,000 विस्थापित झाले.
मेईटी, बहुतेक हिंदू, मोठ्या प्रमाणावर इंफाळ खोऱ्यात राहतात. कुकी, प्रामुख्याने ख्रिश्चन, टेकड्यांमध्ये राहतात. राज्य सरकारने असे म्हटले आहे की राज्यात समुदायांना विभाजित करणारे कोणतेही बफर झोन नाहीत, परंतु त्यांनी काही संवेदनशील क्षेत्रे ओळखली आहेत.
राष्ट्रपती राजवट लागू झाल्यानंतर सुमारे वर्षभरानंतर फेब्रुवारीमध्ये नवीन सरकार स्थापन झाले. त्यात वांशिक समतोल राखण्याच्या प्रयत्नाचा भाग म्हणून तीनही प्रमुख समुदायांचे प्रतिनिधी समाविष्ट आहेत.
